نیزه بازی در افغانستان

 

 By Khalilullah Dayan

نیزه بازی یکی ازبازیهای باستانی افغانستان است که هنوزهم رایج است , نیزه بازی یکی از آلات جنگی آریایی بود که مانند  ((تیروکمان  ))درمقابل دشمن ازآن استفاده میشد .

  چوب نیزه به طول دومتر ویا بیشتر بوده وضخامت آن ده سانتی مترویابیشتر میباشد . نوک قسمت پایینی آن با آهن  تیز رخدار پوشیده میباشد .

این بازی به وسیله ی مردان نیرومند اجرأمیشود , طوری که نیزه زنان به سواری اسپ های قوی وچابک از فاصله های دور به سرعت می دوند ونیزه را به محل معین پرتاب می کنند .

در دوره ی  اوستا درکشور ما , یکنوع , نیزه های کوچکی داشتند که نسبت به تیر بزرگتر بود ودرمیدان جنگ برسر دشمن انداخته میشد , که هر پهلوان از 25 تا 30 دانه ی آنرا به همراه داشت . دراین زمان , سعی میکردند , نیزه هارا طویلتر ونوک تیزتر سازند .

 درآثار کهن از نیزه زنی غوریان وشاهان غزنوی نیز یاد شده که با آن حیوان وحشی , ازجمله شیرراشکارمی کردند .

هم اکنون نیزه زنی درمیان برخی از قبایل افغانی به صورت عنعنوی آن رواج دارد .مردم غزنی و((کتواز)) درهنگام برگزاری عروسی ها ,درضمن سایرنمایشهای محلی ,به نیزه بازی می پردازند. برای این منظور سه تا میخ چوبی را به فاصله های معین درزمین می کوبند , تا نیزه زنان سوار بر اسپ درهنگام وتاختن مهارت خودرانشان بدهند , همچنان این بازی درهزاره جات ومزارشریف وسایر ولایات نیز رواج دارد , درهزاره جات این بازی را(( کوندلون )) می گویند .

  برای انجام بهتر این بازی اسپان را به شیوه ی خاص تربیه می کنند درمناطق پشتونشین اسپان خودرا که با آن نیزه بازی میکنند, بانامهایی مسمی میسازند مانند: ((  نارنج )) , ((کرندی )) , 

((خری  ))وغیره .

برای اجرای این بازی , میدان وسیع وبزرگی ضرورت است .پیش پیش از شروع نیزه بازی , دونفره دهل چی به نواختن دهل می پردازند .این امرسبب ایجاد شوق و هیجان دراسپ وسوار کار می گردد , سوار کار ازیک فاصله ی دوصدمتری به سوی میخ می تازد ودرنزدیک میخ که میرسد , خودرا خم می کند, نوک نیزه را به میخ چوبی برابر میسازد . وبا اصابت نیزه , میخ را با نوک نیزه برمیدارد و آنرا در هوا دورمیدهد , درین وقت دهل چیان , صدای مخصوص دهل ها رابلند وبلندتر میسازند وبدینوسیله پیروزی سوار کاررا اعلان می کنند . درصورتی که سوارکار درکشیدن میخ موفق نشود , دهل زن همان صدای مخصوص دهل رابلند نمیسازد.درین صورت همه میدانند که سوار کار موفق نشده است .

 بایدگفت که این بازی معرف فرهنگ قدیمی ودلیری سوار کاران است. جنگاوران به همین وسیله درمیدان های جنگ ,دشمن را بانیزه می دوختند وتوانایی آنهاراتارومارمی کردند .